Sivilceler, İzler ve Lekeler!

Dr. Ö. Banu Öztürk Başsoy

Dermatoloji Uzmanı

Ergenlik sivilcesi olarak bilinen “Akne vulgaris”, herkesin ömründe birkaç kez geçirebileceği hormonlarla, stresle, kişisel hijyenle, yağlı cilt yapısıyla yakından ilişkili kıl-yağ biriminin gelişim problemidir.

Ergenlik döneminde sıklığı arttığından, bu dönemin bir hastalığı olarak anılsa da, her yaş grubunda, örneğin bebeklik döneminde, anneden geçen androjenik hormonlar etkisiyle görülebilir. Son yıllarda 30-35 yaş üstü kadınlarda da görülme sıklığı artmaktadır. Genelde ergen erkeklerde, ergen kadınlara kıyasla daha şiddetli seyreder. Sigara içenlerde, içmeyenlere kıyasla daha şiddetli seyrettiğinden bahseden yayınlar da vardır. Şöyle özetleyebiliriz, sigara içen bir erkekseniz, sivilceniz sizin başınıza bela olabilir! Akne vulgaris, yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir ancak dış görünümüyle yakından ilgili olan ergenin psikolojisini derinden etkileyebilecek ve estetik olmayan derin izler, koyu renkli lekeler bırakacak bir rahatsızlıktır. Bu sebeple ciddiyetle tedavi edilir.

Sizlere cilt tiplerinden bahsederken, yağlı cilt tiplerinde akne problemiyle sık karşılaştığımızdan söz etmiştim. Akneli bireylerde, derideki kıl-yağ bezi biriminde, sebum salgısı hem artmıştır, hem de içeriğinin normalden farklı olduğu saptanmıştır. Ek olarak “kıl-yağ bezi” biriminde bir gelişim “keratinizasyon” bozukluğu da vardır. Şöyle söyleyebiliriz; yağ yapımı artar, “gözenek” dediğimiz kıl-yağ bezi biriminin ağzı bahsettiğim gelişim bozukluğu nedeniyle tıkanır. İçerde hem yağ birikir hem de hücre artıkları… Dışında bir kılıfı olan bu birimde giderek büyüme olur. Ağzı kapalı olan haline “beyaz nokta”, ağzı açık olan haline de “siyah nokta” denir. Bundan sonraki oluşum basamaklarında kişisel hijyen önemlidir! Şöyle ki, eğer derinlemesine, tabii ki çok kurutmadan, cilt düzenli temizlenirse, ileri evrede görülen kızarık siyah noktalar ve ucu iltihaplı sivilcelerin oluşumunu engellemek mümkündür. Bu yüzden bizler önce hastalarımıza akneli ciltleri derinlemesine temizleyecek jel, sindet veya köpük şeklinde temizleyicilere ek olarak, pütürlü cilt soyucu “peeling” dediğimiz ürünlerin düzenli kullanımını tavsiye ederiz. Ek olarak iyi bir su bazlı yağsız nemlendirici ve üzerine kıl-yağ bezi biriminde bozuk olan keratinizasyonu düzenleyecek lokal ilaçlar öneririz.

Gözenekler yeterince temizlenmez ise ne olur?

İşte o zaman gözeneklerin içinde birikmiş olan kirli artıklar ve içeriği bozuk olan sebum, derideki bakteriler için oldukça lezzetli bir besi yeri halini alır. Bu zengin mikrop odağı, bağışıklık sisteminin bakterilerle savaşan hücrelerini kandan deriye çağırır, savaş başlar ve o bölgenin etrafında kızarıklık, ödem ve ağrı görülür. Sonuç? Sonuç ortada, aynadan size “günaydın” diyen, çevresi kırmızı, ortası iltihaplı sivilceler, hemen yanında çökük izler ve kahverengi lekeleri… Savaşı bakteri mi, siz mi kazanacaksınız tamamen size bağlı!

İltihaplı sivilcelerin çok sayıda olduğu durumda, biz genelde temizleyici, nemlendirici ve “peeling”lere ek olarak, hem mikrop öldürücü hem de keratinizasyonu düzenleyici lokal ilaçlar öneririz. Bazı kişilerde, özellikle de hormonal aktivitesi yüksek olan kişilerde, bu tedaviler yeterli olmayabilir. Bu durumda, uzun süreli, 6-12 ay sürebilen sistemik antibiyotik, izotretinoin, kadınlara hormon tedavileri verilebilir.

Geç kalınmış ve izler, koyu renkli lekeler oluşmuş ise, işte o zaman tedavi gerçekten zorlaşıyor. Sivilce izleri, derin yerleşimli olduğundan “rejüvenasyon” dediğimiz, cilt yenileme yöntemlerini gerektirir. Bu tedaviler için de öncelikle cildinizde aktif sivilcelerin olmaması gerekmektedir. Akne tamamen kalıcı bir şekilde tedavi edildikten sonra hastanın leke ve izlerinin şiddetine göre, kimyasal asitlerle cilt soyma, lazerle cilt soyma veya IPL ve lazer yöntemleri uygulanabilir.  Ancak tüm bu yöntemler oldukça pahalıdır. İzler derin olduğundan, %100 bir düzelme de elde edilmeyebilir! Özetle, izlerin ve lekelerin oluşumunun erkenden önlenmesi tedavilerinden daha kolaydır.

ÖNERİLER…

Unutmayalım lütfen, akne, stres hormonlarıyla, androjenlerle yakından ilişkili bir rahatsızlıktır. Şöyle ifade etmek de doğru olur; hormonal aktivitenin en pik yaptığı ergenlik döneminde, bu hastalık birkaç aylık bir tedaviyle tamamen düzelemez. Hastalığı başlatan hormonal aktivitenin yüksek olduğu tüm ergenlik dönemi boyunca, akne, değişen şiddetlerde devamlılık gösterecektir. Akneli hastalarıma öncelikle sivilcenin kısa süreli tedavi ile geçemeyeceğini, tüm ergenlik dönemi boyunca mücadeleye devam etmeleri gerektiğini anlatmaya çalışıyorum. Verilen ilaçların başarısı aslında tamamen kullanıcının sabrına bağlıdır. Gelişen bedenine uyum aşamasında değişik psikolojik zorluklar yaşayan ergen için, kalıcı izler bırakabilecek bir rahatsızlık olması sebebiyle mutlaka bir dermatolog gözetiminde düzenli cilt bakımı öneriyorum. Şiddetli ve iz bırakmaya eğilimli olan akneyi, erkenden sistemik ilaçlarla, kalıcı bir şekilde tedavi etmenin doğru olduğunu düşünüyorum.